اپیکوندیلیت یا آرنج تنیسباز چیست و چرا باید مراقب باشیم؟
اپیکوندیلیت (آرنج تنیسباز) یکی از شایعترین التهابهای تاندونی است که برخلاف تصور، فقط مخصوص ورزشکاران نیست. این مشکل میتواند هر فردی را درگیر کند؛ حتی زمانی که کارهای سادهای مثل بلند کردن کیسههای خرید یا انجام حرکات تکراری مچ دست را انجام میدهید.
اما حقیقت اینجاست که اپیکوندیلیت میتواند سراغ هر کسی بیاید!
ما امروز میخواهیم به شما بگوییم که چطور این مشکل را تشخیص دهید، چه علائمی دارد و چگونه میتوان آن را درمان کرد.
پس تا انتهای مقاله همراه ما باشید، چون نکاتی که یاد میگیرید میتواند زندگی روزمرهتان را راحتتر و بدون درد کند.
اپیکوندیلیت دقیقاً چیست؟
همانطور که پسوند -یت در بیشتر بیماریها نشاندهنده التهاب است، اپیکوندیلیت هم در واقع نوعی التهاب است.
در این عارضه، تاندونهایی که عضلات ساعد و دست را به بیرونیترین برجستگی استخوان آرنج (اپیکوندیل) متصل میکنند ملتهب میشوند. این عضلات کنترل اصلی حرکات دست را بر عهده دارند.
شاید تصور کنید که خود استخوان ملتهب میشود، اما اینطور نیست! التهاب دقیقاً در بخشی رخ میدهد که تاندونها به این برجستگی استخوانی متصل میشوند.
استفاده بیش از حد از عضلات ساعد باعث پارگیهای بسیار ریز (میکروپارگی) در این ناحیه میشود که در نهایت منجر به درد و التهاب خواهد شد.
عضلات درگیر در اپیکوندیلیت
وقتی صحبت از اپیکوندیلیت یا آرنج تنیسباز میشود، لازم است بدانید که تنها یک عضله درگیر نیست.
در واقع پنج عضله اصلی ساعد بیشترین نقش را در این آسیب دارند: دو عضله رادیال خارجی (اول و دوم)، عضله اولنار خلفی، عضله سوپیناتور و عضله اکستنسور مشترک انگشتان.
این گروه از عضلات مسئول حرکات کششی و چرخشی دست هستند و وقتی تحت فشارهای مکرر قرار میگیرند، بیشتر از هر جای دیگری آسیب میبینند.
این مشکل محدود به ورزشکاران نیست. بسیاری از مشاغل که حرکات تکراری دست و مچ را انجام میدهند، میتوانند دچار التهاب اپیکوندیل شوند: کارگران ساختمانی، مکانیکها، نقاشها، قنادها و حتی افرادی که ساعتها با کامپیوتر کار میکنند و مدام از ماوس استفاده میکنند.
البته ورزشهایی مثل تنیس یا پدل که ضربات بکهند و سرویس در آنها زیاد انجام میشود، بیشترین آمار ابتلا را دارند.
چرا اپیکوندیلیت اتفاق میافتد؟
پیکوندیلیت معمولاً نتیجه دو عامل اصلی است که اغلب همزمان رخ میدهند:
استفاده بیش از حد از عضلات ساعد (Overuse):
وقتی حرکات کششی یا چرخشی مچ دست را بارها و بارها تکرار میکنیم، تاندونهای متصل به اپیکوندیل ملتهب میشوند. این فشار مداوم باعث ایجاد پارگیهای ریز و میکروآسیبها در تارهای تاندون شده و در نهایت التهاب و درد را به دنبال دارد.استفاده نادرست از عضلات (Misuse):
گاهی حرکات دست و مچ خارج از محدوده طبیعی و با نیروی زیاد انجام میشود. این استفاده نادرست باعث میشود بافتهای نرم آرنج بیش از ظرفیتشان تحت فشار قرار گیرند. در نتیجه تاندونها ضعیف شده و مستعد پارگیهای کوچک میشوند.
به همین دلیل است که حتی انجام کارهای سادهای مثل کار با پیچگوشتی، چکش زدن یا چلاندن تیزمین هم میتواند اپیکوندیلیت ایجاد کند. این مشکل محدود به ورزش نیست، بلکه هر حرکت تکراری و غیرطبیعی دست میتواند آغازگر درد باشد.
اولین نشانهای که باید به آن توجه کنید، درد در قسمت بیرونی آرنج است. این درد ممکن است وقتی بخواهید چیزی را بلند کنید، دست کسی را فشار دهید یا حتی یک لیوان آب را از روی میز بردارید، خودش را نشان دهد.
اگر به نقاط اتصال تاندونها فشار دهید، درد بیشتری احساس میکنید و حتی ممکن است تا ساعد و مچ دستتان تیر بکشد.
یکی دیگر از علائم شایع، ضعف در عضلات ساعد است. ممکن است متوجه شوید که گرفتن اشیا یا بلند کردن وسایل روزمره برایتان سختتر شده است.
وقتی دستتان را لمس میکنید، معمولاً در ناحیه نرم اطراف برجستگی استخوانی آرنج، درد تیز و سوزناکی حس میشود. این درد اغلب در طول روز مداوم است و شبها کمی کاهش پیدا میکند.
همانند سایر انواع تاندونیت، اگر بخواهید مچ دستتان را در برابر یک فشار خارجی باز کنید (حرکت مقاومت معکوس) درد شدیدتر میشود.
این یکی از سادهترین تستهایی است که نشان میدهد احتمالاً با اپیکوندیلیت روبهرو هستید.
.
درمان اپیکوندیلیت (آرنج تنیسباز)
وقتی درد اپیکوندیلیت شروع میشود، اولین کاری که خیلیها میکنند جستجو در اینترنت برای «درمان آرنج تنیسباز» است! اما واقعیت این است که درمان این مشکل چند مرحلهای است و باید صبور بود.
داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی: داروهایی مثل ایبوپروفن، ناپروکسن یا آسپیرین میتوانند التهاب و درد را کم کنند، اما نباید طولانیمدت بدون نظر پزشک مصرف شوند.
کرمهای ضدالتهاب طبیعی: کرمهایی که پایه گیاهی دارند مثل عصاره رزماری، پنجه شیطان (Devil’s Claw) و آرنیکا، گزینههای خوبی برای کاهش التهاب هستند.
استراحت دادن به آرنج: اگر درد ادامه داشت، باید فعالیتی که باعث آسیب شده متوقف شود و به پزشک یا فیزیوتراپیست مراجعه کنید.
بریس و مچبندهای مخصوص: برخی افراد با استفاده از مچبندهای ضدفشار که حدود ۳ سانتیمتر پایینتر از آرنج بسته میشوند، دردشان کمتر میشود.
علاوه بر این روشها، درمانهای فیزیوتراپی شامل الکتروتراپی (TENS)، باندهای حمایتی و تمرینهای کنترلشده بسیار مؤثر هستند و از عود مجدد بیماری جلوگیری میکنند.
درمان با سرما و گرما
سرما درمانی (Cold Therapy):
وقتی درد تازه شروع شده و التهاب حاد است (۴۸ ساعت اول)، یخ بهترین دوست شماست! روزی چند بار به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه کیسه یخ یا کمپرس سرد را روی آرنج قرار دهید. این کار باعث کاهش التهاب و تسکین درد میشود. یادتان باشد حتماً یک پارچه نازک بین پوست و یخ بگذارید تا دچار سوختگی سرمایی نشوید.گرما درمانی (Heat Therapy):
اگر دردتان مزمن شده یا ۴۸ ساعت از شروع علائم گذشته است، این بار باید از گرما کمک بگیرید. قرار دادن کمپرس گرم یا استفاده از حمام آب گرم به مدت ۱۵ دقیقه چند بار در روز، باعث افزایش گردش خون و تسریع روند بهبودی میشود.
ترکیب درست این دو روش میتواند کمک بزرگی به کاهش درد و التهاب کند و شما را سریعتر به شرایط عادی برگرداند.
الکتروتراپی (TENS) و نقش آن در درمان اپیکوندیلیت
یکی از مؤثرترین روشهای کمکی برای کاهش درد و التهاب اپیکوندیلیت، الکتروتراپی TENS است. این روش با استفاده از دستگاههای مخصوص، پالسهای الکتریکی ضعیف را از طریق الکترودهایی که روی پوست قرار میگیرند، به اعصاب حسی میفرستد.
این پالسها باعث تحریک اعصاب و کاهش احساس درد بهصورت طبیعی میشوند؛ درست مثل یک نوع طب سوزنی الکتریکی.
برخلاف EMS که برای تقویت عضلات استفاده میشود، TENS مخصوص درمان درد است و میتواند به شما کمک کند بدون مصرف طولانیمدت دارو، درد را کنترل کنید.
این دستگاهها علاوه بر کاهش درد، گردش خون موضعی را بهتر کرده و روند بهبودی را سریعتر میکنند.
بعد از فروکش کردن درد حاد، میتوانید از برنامههای بازتوانی و تقویت عضلات با دستگاههای الکتروتراپی استفاده کنید تا قدرت عضلات ساعد برگردد و احتمال عود مجدد بیماری کمتر شود.
پیشگیری از اپیکوندیلیت (آرنج تنیسباز)
خبر خوب این است که میتوان با چند عادت ساده از ابتلا یا بازگشت اپیکوندیلیت جلوگیری کرد.
اصلاح تکنیکهای حرکتی: چه ورزشکار باشید چه یک کارمند، باید یاد بگیرید حرکات دست و مچ را در محدوده طبیعی انجام دهید. اگر ورزش تنیس یا پدل انجام میدهید، حتماً از مربی بخواهید تکنیکهای صحیح را به شما آموزش دهد.
انتخاب ابزار مناسب: راکت تنیس یا حتی ابزار کاری شما باید با وزن و اندازه مناسب انتخاب شود تا فشار اضافه به ساعد وارد نشود.
گرم کردن و کشش: قبل و بعد از فعالیتهای ورزشی یا کاری، چند دقیقه ساعد و مچ خود را گرم و کشش دهید.
استراحت دادن به عضلات: حرکات تکراری را قطع کنید و به تاندونها فرصت ترمیم بدهید. استفاده از بریس یا مچبند مخصوص هم در زمانهای پرکار میتواند کمککننده باشد.
به خاطر داشته باشید که پیشگیری بسیار سادهتر از درمان است. اگر این نکات را رعایت کنید، احتمال ابتلا یا عود مجدد این مشکل بسیار کاهش پیدا میکند.
سخن پایانی
اپیکوندیلیت یا آرنج تنیسباز اگرچه دردناک است، اما با شناخت علائم، درمان بهموقع و رعایت اصول پیشگیری میتوان بهراحتی آن را کنترل کرد.
اگر دردتان طولانی شد یا با ضعف شدید عضلات همراه بود، حتماً به پزشک یا فیزیوتراپیست مراجعه کنید تا از عوارض جدیتر جلوگیری شود.
پرسشهای متداول درباره اپیکوندیلیت (آرنج تنیسباز)
۱. اپیکوندیلیت چقدر طول میکشد؟
مدت زمان بهبود اپیکوندیلیت به شدت آسیب و روش درمان بستگی دارد. در موارد خفیف، ممکن است طی چند هفته علائم از بین برود. اما در موارد شدید، این روند میتواند چند ماه طول بکشد. رعایت استراحت، درمانهای فیزیوتراپی و تقویت عضلات ساعد روند بهبود را تسریع میکند.
۲. چه عواملی باعث بدتر شدن اپیکوندیلیت میشود؟
تکرار حرکات اشتباه مچ و ساعد، بلند کردن اجسام سنگین، بیتوجهی به درد، عدم استراحت کافی و استفاده نکردن از تکنیکهای صحیح در فعالیتهای روزمره میتواند این عارضه را بدتر کند.
۳. چگونه با اپیکوندیلیت بخوابیم که درد کمتر شود؟
بهتر است روی سمت مخالف آرنج آسیبدیده بخوابید و از یک بالش کوچک برای زیر بازوی آسیبدیده استفاده کنید تا کمی بالا نگه داشته شود.
از قرار دادن مستقیم آرنج روی سطح تخت خودداری کنید. کمپرس سرد قبل از خواب هم میتواند به کاهش درد کمک کند.
۴. آیا بدون استراحت هم میتوان اپیکوندیلیت را درمان کرد؟
استراحت یکی از مهمترین اصول درمان است. با این حال، وقتی درد فروکش کرد، میتوان از تمرینهای سبک و برنامههای تقویت ساعد استفاده کرد تا عضلات و تاندونها قدرت خود را بازیابند. این کار احتمال بازگشت آسیب را هم کاهش میدهد.
«برای اطلاعات بیشتر درباره علائم و علتهای آرنج تنیسباز میتوانید به مرکز پزشکی Mayo Clinic مراجعه کنید.»