بازیابی عضلات با EMS | اثر آن پس از تمرینات شدید و جلوگیری از کوفتگی
اثر EMS بر بازیابی عضلات پس از انجام تمرینات شدید، بهویژه فعالیتهایی که شامل انقباضات اکسنتریک هستند، بسیاری از ورزشکاران دچار درد عضلانی تأخیری (DOMS) میشوند؛ حالتی که در پژوهشهای علمی بهعنوان پاسخ طبیعی بدن به پارگیهای میکروسکوپی فیبرهای عضلانی و فرآیندهای التهابی پس از آن شناخته میشود <sup>[1]</sup>. این درد معمولاً ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از تمرین به اوج خود میرسد و میتواند توانایی اجرای تمرینات بعدی را محدود کند.
مطالعات اخیر نشان دادهاند که استفاده از روشهای تحریک عصبی–عضلانی، مانند بازیابی عضلات با EMS، با بهبود جریان خون موضعی و فعالسازی فیبرهای عضلانی عمیق، میتواند سرعت ترمیم را افزایش داده و شدت DOMS را کاهش دهد <sup>[2]</sup>. این ویژگیها باعث شده EMS بهطور فزایندهای در میان ورزشکاران حرفهای و مراکز تمرینی پیشرفته بهعنوان یک ابزار مدرن ریکاوری مورد توجه قرار گیرد.
مکانیزم ایجاد درد عضلانی تأخیری (DOMS) پس از تمرینات شدید
درد عضلانی تأخیری یا DOMS معمولاً پس از انجام تمریناتی رخ میدهد که عضلات را تحت فشار بیش از حد یا الگوهای حرکتی غیرمعمول قرار میدهند. این وضعیت به دلیل ایجاد پارگیهای میکروسکوپی در فیبرهای عضلانی و فعالسازی پاسخ التهابی در بافتها شکل میگیرد. تحقیقات نشان دادهاند که فعالیتهایی با انقباضات اکسنتریک، مانند پایین آمدن از پله یا فاز منفی اسکوات، بیشترین نقش را در ایجاد DOMS دارند. این آسیبهای میکروسکوپی باعث تجمع متابولیتها و تورم موضعی میشوند که نتیجه آن، درد و کاهش عملکرد عضلانی است.
در این شرایط، بدن برای بازسازی فیبرهای آسیبدیده، به افزایش جریان خون و تأمین مواد مغذی نیاز دارد. با این حال، این فرآیند بهطور طبیعی چندین روز زمان میبرد و ممکن است ورزشکار را از ادامه تمرینات منظم باز دارد. اینجاست که استفاده از بازیابی عضلات با EMS میتواند با شبیهسازی انقباضات طبیعی عضله و افزایش گردش خون، این زمان را به شکل قابل توجهی کاهش دهد
عملکرد EMS در ریکاوری عضلات
تحریک الکتریکی عضلات (EMS) با ارسال پالسهای الکتریکی کنترلشده به عصبهای حرکتی، باعث انقباض عضلات بدون نیاز به حرکت ارادی میشود. این انقباضات، مشابه انقباضات طبیعی در طول تمرین، باعث فعالسازی فیبرهای عضلانی عمیقتر و کمتر درگیرشده در تمرینات سنتی میشوند. این ویژگی نه تنها به افزایش قدرت و استقامت کمک میکند، بلکه با بهبود جریان خون موضعی، اکسیژن و مواد مغذی بیشتری را به بافت آسیبدیده میرساند.
در زمینه بازیابی عضلات با EMS، این تحریکهای ریتمیک میتوانند به کاهش تجمع متابولیتهای خستگیزا مانند اسید لاکتیک کمک کنند. همچنین، این روش با تسریع فرآیند تخلیه لنفاوی، ورم و التهاب ناشی از تمرینات شدید را کاهش میدهد. تحقیقات نشان دادهاند که استفاده منظم از EMS پس از تمرین، زمان بازگشت عملکرد عضلانی را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد و از شدت درد عضلانی تأخیری (DOMS) میکاهد.
شواهد علمی و تحقیقات معتبر درباره نقش EMS در ریکاوری عضلات
یک مطالعه مروری جدید از سال ۲۰۲۵ نشان داد که EMS میتواند بهعنوان ابزار تکمیلی مؤثری در افزایش عملکرد ورزشی و تسریع ریکاوری بین بازیکنان فوتبال عمل کند، هرچند بسیاری از مطالعات شامل طراحی کور-دوگانه نبودهاند و بنابراین سطح شواهد هنوز نیاز به تقویت دارد.
در یک آزمون بالینی ۸ هفتهای، ترکیب تمرین مقاومتی با EMS روزانه در مقایسه با تمرین معمولی بهطور قابل توجهی افزایش جرم عضلانی و قدرت بالاتنه و همچنین کاهش درصد چربی بدن را بهدنبال داشت.
تحقیقی در سال جاری (۲۰۲۵) با استفاده از سیستم تحریک دنبالچهای (FES) فرکانس بالا، نشان داده است که خستگی عضلانی بهمیزان قابل توجهی کاهش مییابد و قدرت انقباض عضلانی در حجم نمایش عملکرد طولانیمدت بالاتر حفظ میشود—بدون اینکه مانند روشهای فرکانس پایین، خستگی ناگهانی ایجاد شود.
پروتکلهای پیشنهادی استفاده از EMS برای ریکاوری عضلات
استفاده صحیح از EMS برای بازیابی عضلات، برای دستیابی به بهترین نتایج در بازیابی عضلات، انتخاب پارامترهای مناسب EMS اهمیت بالایی دارد. تحقیقات نشان دادهاند که استفاده از فرکانسهای بین ۱ تا ۱۰ هرتز برای ریکاوری، باعث افزایش جریان خون موضعی بدون ایجاد خستگی اضافی در عضله میشود شدت پالسها باید به گونهای تنظیم شود که انقباضات واضح اما بدون احساس درد ایجاد کنند، معمولاً بین ۱۰ تا ۳۰ درصد حداکثر توان خروجی دستگاه.
مدت زمان هر جلسه ریکاوری با EMS معمولاً ۱۰ تا ۲۰ دقیقه پیشنهاد میشود و بسته به شدت تمرین و میزان DOMS میتواند تا ۳۰ دقیقه افزایش یابد. استفاده از این روش بلافاصله پس از تمرین یا در ۲۴ ساعت اول، بهترین اثر را در کاهش التهاب و درد دارد. ترکیب EMS با حرکات کششی و هیدراتاسیون کافی میتواند اثربخشی فرآیند ریکاوری را به حداکثر برساند.
مزایا و محدودیتهای EMS در بازیابی عضلات پس از تمرینات شدید
یکی از مهمترین مزایای بازیابی عضلات با EMS، امکان فعالسازی فیبرهای عضلانی عمیق و کمتر درگیرشده در تمرینات معمولی است. این ویژگی موجب افزایش سرعت گردش خون، کاهش تجمع متابولیتهای خستگیزا، و بهبود انتقال مواد مغذی به بافت آسیبدیده میشود <sup>[8]</sup>. همچنین، EMS قابلیت اجرا در حالت استراحت را دارد، بنابراین حتی در شرایطی که ورزشکار قادر به انجام حرکات فعال نیست، میتواند از فواید ریکاوری برخوردار شود. در مراکز حرفهای مانند کلینیکهای فیزیوتراپی و باشگاههای پیشرفته، این تکنولوژی بهعنوان یک ابزار کمکی برای حفظ عملکرد و جلوگیری از افت آمادگی بدنی استفاده میشود.
استفاده نادرست از EMS
با وجود مزایای قابل توجه، EMS محدودیتهایی نیز دارد. برای مثال، استفاده نادرست یا تنظیم شدت بیش از حد میتواند موجب خستگی بیشازحد یا تحریک بیشازحد عضله شود. همچنین، برخی شرایط پزشکی خاص مانند بیماریهای قلبی، وجود ضربانساز قلب یا مشکلات عصبی خاص، مانع استفاده ایمن از این تکنولوژی میشوند. بنابراین، مشاوره با پزشک یا متخصص فیزیوتراپی پیش از شروع استفاده، بهویژه برای افرادی که سابقه مشکلات پزشکی دارند، ضروری است.
راهنمای عملی استفاده از EMS برای بازیابی عضلات در خانه و باشگاه
استفاده در باشگاه
در محیط باشگاه، استفاده از EMS معمولاً تحت نظر مربی یا فیزیوتراپیست انجام میشود تا پارامترها دقیق و ایمن تنظیم شوند. دستگاههای مدرن، مانند سیستمهای وایرلس چندکاناله، این امکان را میدهند که چندین گروه عضلانی بهطور همزمان تحریک شوند و زمان جلسه به حداقل برسد. به همین دلیل، برخی باشگاههای حرفهای از تجهیزات پیشرفتهای استفاده میکنند که علاوه بر ریکاوری، قابلیت تمرین قدرتی و استقامتی را هم دارند—مشابه همان فناوریهایی که در سیستمهای EMS وایمزپرو به کار میرود.
استفاده در خانه
برای استفاده خانگی، انتخاب دستگاههایی که قابلحمل، دارای باتری با دوام و امکان تنظیم دقیق فرکانس و شدت باشند اهمیت زیادی دارد. این ویژگیها باعث میشود کاربر بتواند حتی پس از یک تمرین سنگین در منزل، بدون نیاز به مراجعه به باشگاه، عضلات خود را بهطور مؤثر بازیابی کند. بسیاری از کاربران حرفهای ترجیح میدهند از مدلهایی استفاده کنند که نرمافزار یا اپلیکیشن موبایلی برای کنترل و شخصیسازی برنامهها دارند—رویکردی که در دستگاههای سری Wiemspro نیز دیده میشود.
جمعبندی و نتیجهگیری علمی
تحریک الکتریکی عضلات (EMS) بهعنوان یک ابزار علمی و اثباتشده میتواند نقش مهمی در تسریع ریکاوری پس از تمرینات شدید ایفا کند. با فعالسازی فیبرهای عمیق عضلانی، بهبود گردش خون، و کاهش تجمع متابولیتهای خستگیزا، این روش قادر است زمان بازگشت به عملکرد ورزشی را به شکل محسوسی کاهش دهد. تحقیقات اخیر نشان میدهند که ترکیب EMS با استراتژیهای مکمل مانند تغذیه مناسب، هیدراتاسیون و حرکات کششی میتواند بیشترین اثر را در کاهش درد و کوفتگی عضلانی داشته باشد.
با این حال، انتخاب دستگاه مناسب و رعایت پروتکلهای ایمن برای جلوگیری از عوارض احتمالی ضروری است. دستگاههایی که امکان تنظیم دقیق پارامترها، استفاده آسان، و سازگاری با نیازهای کاربر را فراهم میکنند، در این مسیر برتری دارند. نمونههایی از این رویکرد را میتوان در سیستمهای EMS وایمزپرو مشاهده کرد که با فناوریهای وایرلس و نرمافزارهای هوشمند، فرآیند ریکاوری را بهینهسازی کردهاند—بیآنکه کاربر نیاز به تخصص پیچیده داشته باشد.
منابع:
Self.com. (2025). Does Electrical Muscle Stimulation (EMS) Really Work? Retrieved August 2025 from https://www.self.com/story/electric-suit-workout
Park, S., et al. (2023). Effects of Whole-Body Electromyostimulation on Muscle Strength and Body Composition in Adults: A Randomized Controlled Trial. Journal of Strength and Conditioning Research. Retrieved August 2025 from https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10586320/
Li, Y., et al. (2025). High-frequency Functional Electrical Stimulation Reduces Muscle Fatigue Compared to Low-frequency Stimulation. arXiv preprint arXiv:2505.13690. Retrieved August 2025 from https://arxiv.org/abs/2505.13690
Maffiuletti, N.A., et al. (2018). Physiological and methodological considerations for the use of neuromuscular electrical stimulation. European Journal of Applied Physiology, 118(۳), ۵۲۵–۵۴۸. https://doi.org/10.1007/s00421-017-3791-8
Filipovic, A., et al. (2011). Electromyostimulation—a systematic review of the influence of training regimens and stimulation parameters on effectiveness in electromyostimulation training of selected strength parameters. Journal of Strength and Conditioning Research, 25(۱۱), ۳۲۱۸–۳۲۳۸. https://doi.org/10.1519/JSC.0b013e318212e3ce
